Gazete Denge

Levy Enstitüsü tarafından yayımlanan bir çalışma ABD Merkez Bankası Federal Reserve’nin 2007’den bu yana mali sektöre aktardığı kaynağın 29,6 trilyon dolara ulaştığını ortaya koydu. En büyük destek bankalara ve diğer merkez bankalarına verildi. Bard Üniversitesi’ne bağlı Levy Enstitüsü tarafından aralık başında yayımlanan bir rapor, ABD Merkez Bankası Federal Reserve’nin (Fed) “kurtarma paketleri” kapsamında 2007’den bu yana mali sektöre aktardığı kaynakların büyüklüğünü ortaya koydu. Daha önce Bloomberg tarafından Fed’in toplam taahhütlerinin 7,7 trilyon dolar olduğu ileri sürülmüş olsa da, Missouri Üniversitesi’nden James Felkerson’un yaptığı çalışma rakamın 29 trilyon 616 milyar dolara ulaştığını ortaya koydu.

Bu miktar Fed’in “krize yanıt” olarak geliştirdiği araçlarla sağladığı doğrudan kredileri, menkul kıymetleri satın alarak ya da başka araçlar kullanarak yaptığı doğrudan transferleri ve artan fiyatlar, doların zayıflaması gibi “kurtarma paketleri”nin dolaylı maliyetlerini kapsıyor.

En büyük “yararlanıcılar”
2007’den bu yana aktarılan bu muazzam kaynağın yüzde 71,1’i üç paket kapsamında verildi. Bunlardan ilki 20 Aralık 2007’de başlayıp 11 Mart 2010’da sona erdirilen, kısa vadeli fon piyasalarındaki baskıyı hafifletmek amacıyla çıkartılan “Term Auction Facility” (TAF). TAF kapsamında merkezi ABD’de ve başka ülkelerde bulunan 416 bankaya toplamda 3 trilyon 818 milyar dolar aktarıldı. Bu kaynağın yüzde 72’si (2 trilyon 762 milyar dolar) ise 25 büyük bankaya verildi. Bunlar arasında en büyükleri 260 milyar dolarla Bank of America, 232 milyar dolarla Barclay’s, 212 milyar dolarla Royal Bank of Scotland, 181 milyar dolarla Bank of Scotland ve 154 milyar dolarla Wells Fargo.

Bir diğer devasa kaynak aktarım mekanizması ise Merkez Bankaları Arası Likidite Takası oldu. Aralık 2007’de Fed ile Avrupa Merkez Bankası ve İsviçre Ulusal Bankası arasında yapılan anlaşma sonucu likit varlıkların aktarımı amacıyla merkez bankaları arası takas odaları oluşturuldu. Şubat 2010’da sona eren uygulama kapsamında 10 trilyon doların üzerinde kaynak aktarımı gerçekleştirildi. Bu aktarımın 8 trilyon 11 milyar doları Avrupa Merkez Bankası’na, 919 milyar doları İngiltere Merkez Bankası’na, 465 milyar doları İsviçre Ulusal Bankası’na, 387 milyar doları Japonya Merkez Bankası’na yapıldı.

Üçüncü mekanizma ise ABD’de hazine ihalelerine katılma yetkisi bulunan kırk kadar menkul değer aracı kurumuna yönelik olarak geliştirilen Piyasa Yapıcıları Kredi sistemi oldu. 16 Mart 2008’de, Bear Stearns’in batmasına karşı tedbir olarak oluşturulduğu ileri sürülen mekanizmayla repo piyasasındaki sıkışıklığın aşılması amaçlandı. 1 Şubat 2010’da sona eren uygulama kapsamında 8 trilyon 951 milyar dolar aktarıldı. Bu kaynağın en büyük faydalanıcıları arasında 2 trilyon 81 milyar dolarla Merril Lynch, 2 trilyon 20 milyar dolarla Citigroup, 1 trilyon 912 milyar dolarla Morgan Stanley, 960 milyar dolarla Bear Stearns ve 639 milyar dolarla Bank of America yer aldı.

Akıl almaz büyüklüklere ulaşan bu kaynak aktarımları krizle birlikte mali sermaye ile devlet arasındaki bütünleşmenin ulaştığı boyutları ortaya koyuyor.

(soL – Ekonomi)